جغرافياي طبيعي بلوچستان
در مطالعات زمينشناسي، منطقه شرق ايران را
معمولاً به عنوان يك واحد مستقل بررسي ميكنند.
اين منطقه در اواخر دوران سوم زمينشناسي در اثر
جنبشهاي كوهزايي از دريا جدا شده و در آن ابتدا
رسوبات آهكي از نوع دريايي و سپس رسوباتي با مواد
نسبتاً درشت و نرمروي هم انباشته شده است.
قسمت جنوبي استان (مكران) يكي از مناطق در حال
فرونشستن تدريجي است و دليل آن نيز ضخامت زياد
رسوبات رس ماسهاي دوران سوم است كه عمق آن به بيش
از يك كيلومتر ميرسد. بر همين اساس پوسته اقيانوس
هند با شيب بسيار تندي در زير اين منطقه به داخل
زمين فرو ميرود كه يكي از علتهاي بوجود آمدن گل
فشانها و چشمههاي آب معدني فراوان در اين منطقه
است.
ارتفاعات استان سيستان و بلوچستان به دوران سوم و
دوم زمينشناسي تعلق دارد و سنگهاي آن اغلب آهكي
و گچي است. به عقيده زمينشناسان، بعضي كوههاي
اين استان (مانند آتشفشان تفتان) به اواخر دوران
سوم و اوايل دوران چهارم تعلق دارند.
رتفاعات سيستان و بلوچستان، جزو رشته كوههاي
مركزي ايران و شامل ناهمواريهاي شرق چاله لوت و
ارتفاعات ديواره شرقي و جنوبي چاله جازموريان است.
اين ارتفاعات در همه جا پيوسته نيستند، به طوري
كه حوضههاي پستي در فواصل اين ارتفاعات پديد
آمدهاند. پهناي كوهستانها از شمال به جنوب
افزايش مييابد و در فاصله ايرانشهر- كوهك به
بيشترين حد خود ميرسد. اين ناهمواريها مشتمل بر
كوههاي سيستان و كوههاي بلوچستان است.
منطقه سيستان و بلوچستان با توجه به موقعيت
جغرافيايي، از يك طرف تحت تأثير جريانهاي جوي
متعدد مانند: جريان بادي شبه قاره هند و به تبع آن
بارانهاي موسمي اقيانوس هند است و از طرف ديگر
تحت تأثير فشار زياد عرضهاي متوسط قرار دارد كه
گرماي شديد مهمترين پديده مشهود اقليمي آن است.
در وضعيت هواشناسي اين منطقه بادهاي شديد موسمي،
طوفان شن، رگبارهاي سيلآسا، رطوبت زياد و مه
صبحگاهي پديدهاي قابل توجه است.اين استان
تابستانهاي گرم و طولاني و زمستانهاي كوتاه
دارد. از آنجا كه حداقل دما ندرتاً به صفر درجه
سانتيگراد ميرسد، رويش گياه در اراضي آبي
تقريباً در تمام طول سال ادامه دارد. عمده بارندگي
در زمستان صورت ميگيرد. اين ناحيه دو فصل متمايز
زمستان با درجه حرارت معتدل و خنك در ماههاي آذر،
دي و بهمن و تابستان گرم در بقيه فصلهاي سال
دارد.
در تمام شهرهاي استان حداكثر دماي سالانه، بالاي
چهل درجه سانتيگراد گزارش شده است. اين مقدار در
ماه تير، در ايرانشهر به پنجاه و يك درجه بالاي
صفر ميرسد. كمترين حد دماي استان در ماههاي آذر
و دي ثبت شده است. ميانگين حداقل دماي سردترين ماه
سال بين حدود دوازده تا سيزده درجه سانتيگراد
متغير است. سردترين شهر استان، زاهدان و گرمترين
شهر آن ايرانشهر است. اختلاف و نوسان دماي بين
زمستان و تابستان و حتي در يك شبانهروز بسيار
بالا است، ولي حداقل مطلق دما به ندرت به صفر درجه
ميرسد نواحي ساحلي درياي عمان به علت رطوبت ناشي
از مجاورت با دريا، تا حدودي از اين امر مستثني
است و آب و هواي گرم آن با رطوبت بيشتري همراه
است.
به علت بالا بودن متوسط دما و وزش بادهاي موسمي،
ميزان تبخير در اين استان زياد است و به طور متوسط
چهار ميليمتر در روز گزارش شده است بارندگي
عمدتاً در ماههاي زمستان صورت ميگيرد. به طور
متوسط در هفت ماه از سال در اين ناحيه اثري از
باران مشاهده نميشود. ميزان بارندگي از طرف شرق
به غرب استان افزايش مييابد. متوسط ساليانه
بارندگي آن حدود هفتاد ميليمتر و بسيار نامنظم
است. بيشترين نزولات جوي، در شهرستانهاي خاش و
زاهدان و متوسط سالانه آن صدو بيست ميليمتر است.
كمترين
مقدار بارندگي در شهرستان زابل روي ميدهد و متوسط
سالانه آن پنجاه و يك ميليمتر است ميزان متوسط
رطوبت نسبي در سواحل درياي عمان، حدود هفتاد تا
هشتاد درصد در دي ماه است. در تابستان مقدار رطوبت
نسبي كاهش مييابد، ولي كرانههاي غربي بلوچستان
به علت نزديكي به اقيانوس هند در تابستان نيز
رطوبت نسبتاً بالايي دارد
در
برهوت با کلیک روی تصویر بالای هر صفحه ، به صفحه ی اصلی تر
خواهید رفت .