اولين مسئله اي كه درنظام تقسيم آب مطرح است ،واحدهاي رايج در تقسيم آب است كه برحسب نوع منبع ( قنات يا رودخانه ) ومنطقه متفاوت است .دراين بررسي به واحد تقسيم آب درقنات مي پردازيم:

واحدهاي تقسيم آب در قنات :

1- بنجه :

    درميرجاوه بنجه ( bonja) است ، كه معادل يك شبانه روز است هر" بنجه" به دوبيل تقسيم مي شود كه أجزاء آن " نيم بيل "وچهاريك بيل است.

2-بيل :

    دراسپكه نيز هرشبانه روز به دوبيل تقسيم مي شود ، صبح تا شب يك بيل وهربيل مساوي 30 پا است ، بنابراين هرشبانه روز دوبيل ومساوي 60 پاست ، واحد كوچكترآن " كش پا" kešpâ ) ) برابربا نصف پا است ، أجزاء بيل تأسو(نصف بيل ) وچارك مساوي 3ساعت است

در جلگه (اسپند) نيز هرشبانه روز به دوبيل تقسيم مي شود ، هربيل 3هكتار زمين دارد كه درقديم يك گاوبند بوده است ( هرگاوبند 100من زمين دراختيار داشت ، اگر ارباب گاو وابزار شخم ( ننگار ) مي داد ، بابت هريك سهمي مي برد ، به اعضاي گاوبند شريك اطلاق مي شد.

بنابه نوشته برقعي دربنت نيز هرشبانه روز به دوبيل وهربيل به چهارطسو ( tassu) ( =تأسو) وهرطسو به چهارپشوش تقسيم مي شود.( برقعي 1356ص168)

3-هنگام :

    يكي ديگر ازواحد هاي تقسيم آب در قنات يا به اصطلاح بلوچستان"كهن جو" هنگام است ، وبرحسب اينكه سهام"كهن جو" به چند "هنگام "تقسيم شود ، ميزان يا مدت زمان آن متفاوت است ، يك "كهن جو" حداكثر به 24 "هنگام "تقسيم مي شود كه درآن صورت هر "هنگام" يك ساعت خواهد بود .امادرزابلي هرشبانه روز به دوهنگام تقسيم مي شودوهرهنگام 12ساعت است كه أجزاء آن نيم هنگام ، تأسو ( يك چهارم هنگام) سه تاس ، دوتاسويك تاس است هرتاس برابربانيم ساعت است وهرتأسو( =6تاس) 30من زمين را آبياري مي كند .

4- كياس:

    دركشيك( نيكشهر) هرشبانه روز 48 كياس است وهركياس تقريبا برابربانيم ساعت است وهرمن زمين 5/1كياس آب دارد.

ب- مدار گردش آب:

    گردش آب عرفا 12تا14 روز است ، ولي گاهي به علت كاهش آب قنات يا استفاد ه بي رويه وسوء مديريت اين مدت تادوبرابر افزايش مي يابد. مثلادراسپكه گردش آب 28 روز است كه هرروز به نام يك نفر است ، چون مدار طولاني است سهامداران عمده سهام خودرا بين ديگران تقسيم كرده اند، يعني كسي كه مثلا 30 پا سهم آب دارد درنوبت خود فقط از چند پا استفاده مي كند وبقيه را به همسايگان خود مي دهد ، درعوض آن شخص هم درنوبت خود اين مدت زمان سهم آب را به اومي دهد با اين ترتيب هر6 روز يك بار آب به همه مي رسد.

ج- تعيين نوبت: